Samodzielne oddychanie to jeden z najtrudniejszych momentów nowonarodzonego dziecka. Podczas ciąży tlen dostarczany jest dziecku naczyniami krwionośnymi przez łożysko. W tym czasie płuca nie są wykształcone do samodzielnego oddychania, są słabo ukrwione i wypełnione płynem. W 38 tygodniu ciąży płód już jest gotowy do samodzielnego oddychania.
Po porodzie wraz z odcięciem pępowiny dziecko zaczerpuje pierwszy oddech z którym jego pęcherzyki płuc wypełniają się powietrzem. Jeżeli oddech w ciągu kilku minut po narodzeniu normalizuje się do miarowego o częstotliwości 40-60 oddechów na minutę, to otrzymuje 2 punkty w skali Apgar.
Za problemy z oddychaniem dziecka może być odpowiedzialna cukrzyca u matki, podawanie leków w czasie porodu matce, przedwczesny lub przedłużający się poród.
Odcięcie pępowiny i pierwszy oddech zmieniają drogę krążenia krwi. Udrażnia się otwór między prawą a lewą częścią serca i zaczyna funkcjonować krążenie płucne. Jeżeli tętno przekracza 100 uderzeń na minutę to dziecko otrzymuje 2 punkty a jeżeli mniej niż 100 to 1 punkt.
Kolor skóry dziecka zależy od stężenia tlenu we krwi- im jest go mniej, tym jest blade a nawet sine. Sine zabarwienie to wynik trudności z oddychaniem tuż po porodzie i zazwyczaj mija po podaniu tlenu. Dłuższe utrzymywanie się zasinienia może być wynikiem wady serca, nieprawidłowo zbudowanego układu oddechowego, niskiego poziomu cukru lub ogólnego zakażenia.
Po narodzinach malec układa się w takiej samej pozycji w jakiej znajdował się w macicy. Ma zgięte rączki i nóżki we wszystkich stawach. Mięśnie są napięte i stawiają opór przy próbie ich wyprostowania. Za tak dobrze napięte mięśnie i prawidłowe odruchy dziecko otrzymuje 2 punkty. O prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego świadczy również reakcja dziecka przy podrażnianiu noska- kicha, kaszle i wykazuje wyraźną dezaprobatę w chwili podrażnienia.